Imirasire.rw

Ubushotoranyi hagati ya Amerika na Iran bugiye kongera gutangiza intambara bushyashya

Mahame — 2026-05-05T19:52:00Z

Amakuru aturuka mu binyamakuru mpuzamahanga birimo The Washington Post na Le Monde agaragaza ko mu minsi ya vuba, ibikorwa bya gisirikare byongeye gukaza umurego cyane cyane mu gace k'Inkomana ya Hormuz, aho Amerika ivuga ko iri kugerageza gufasha amato y'ubucuruzi kunyuramo, mu gihe Iran ibifata nk'igikorwa cy'ubushotoranyi.

Nubwo Amerika ivuga ko iri kubahiriza agahenge, ibikorwa byayo byo kurasa ku bwato bwa Iran no kubusenya byatumye Tehran iyishinja kurenga ku masezerano, inaburira ko izihimura.

Ku rundi ruhande, Iran nayo yakomeje kohereza ibisasu bya misile na drones mu bihugu by'inshuti za Amerika mu karere, ibintu byatumye umwuka w'intambara wongera kuzamuka.

Mu gihe Amerika ivuga ko yatangiye gahunda yo guherekeza amato y'ubucuruzi mu nyanja, Iran yakomeje kugaragaza ko izahangana n'icyo gihugu, ivuga ko amato atubahirije amabwiriza yayo ashobora kugabwaho ibitero.

Ibi byatumye aka gace gakomeza kuba ahantu hashobora gutangirira indi mirwano ikomeye igihe icyo ari cyo cyose.

Amakuru kandi agaragaza ko impande zombi zikomeje kurasana no kugerageza kwigarurira uburyo bwo kugenzura iyo nzira y'ingenzi ku bukungu bw'isi, ibintu byatumye agahenge kariho kagaragara nk'akari ku mugozi umwe.

Nubwo abayobozi ba Amerika bakomeje kuvuga ko ibyo bitero ari “ubushotoranyi buto” butatuma intambara yongera kubura ako kanya, abasesenguzi bagaragaza ko uko bukomeza kwiyongera ari nako ibyago by'uko habaho indi ntambara yeruye byiyongera.

Iran nayo yakomeje gushimangira ko itazihanganira ibikorwa bya Amerika muri aka gace, ndetse ikanaburira ko ishobora kwisubiza ibyo yita ko ari ukwivanga mu bwigenge bwayo. Ibi byiyongeraho kuba ibiganiro bya dipolomasi bikomeje kudindira, bigatuma nta cyizere gihamye cy'uko impande zombi zishobora kugera ku masezerano arambye.

Muri rusange, ibiri kubera mu karere byerekana ko nubwo agahenge kitarasenyuka ku mugaragaro, kari mu kaga gakomeye. Ubushotoranyi bukomeje hagati ya Amerika na Iran burimo gutuma intambara ishobora kongera kubura mu buryo bweruye, mu gihe impande zombi zikomeje kugaragaza ko nta n'imwe yiteguye gusubira inyuma.

Iran yaburiye Amerika ko yiteguye kuyihimuraho bikomeye niramuka yongeye kuyitera

Mahame — 2026-04-30T19:05:15Z

Ibi byatangajwe kuri uyu wa Kane, aho abayobozi ba Iran bagaragaje ko igitero icyo ari cyo cyose cyakorwa na Amerika kizahura n'igisubizo gikomeye kandi kirambye, bagaragaza ko bafite ubushobozi bwo kugaba ibitero bikomeye ku nyungu za Amerika mu karere.

Amakuru aturuka mu nzego za gisirikare za Iran avuga ko bashobora kugaba ibitero “biremereye kandi bibabaza” ku birindiro bya Amerika, mu gihe Washington yakongera ibikorwa bya gisirikare.

Nubwo kuva tariki ya 8 Mata 2026 hari agahenge hagati y'impande zombi, ibiganiro byo gushaka igisubizo kirambye byageze mu marembera. Iran ikomeje gufata ingamba zikomeye zirimo kugenzura neza inzira y'amazi ya Hormuz, mu gihe Amerika nayo ikomeje igitutu cya gisirikare n'ubukungu.

Iyi nzira y'amazi ifite akamaro kanini ku isi kuko inyuramo hafi 20% bya peteroli ikoreshwa ku isi, bigatuma impagarara zayo zigira ingaruka zikomeye ku bukungu bw'isi.

Abayobozi ba Iran bagaragaje ko batifuza gucishwa bugufi n'ibihano cyangwa igitutu cya Amerika, ahubwo ko biteguye kurinda inyungu z'igihugu cyabo kugeza ku ndunduro. Umwe mu bayobozi b'ingabo za Iran yavuze ko “ibyo Amerika yabonye ku birindiro byayo byo mu karere bishobora no kuba ku mato yayo y'intambara,” agaragaza ko igisubizo kizaba gikomeye kurushaho.

Ku ruhande rwa Amerika, haracyari ibiganiro ku ngamba nshya zirimo kongera ibitero cyangwa gukomeza gufunga inzira z'ubucuruzi bwa Iran hagamijwe kuyihatira kwemera ibiganiro ku ngingo zirimo gahunda yayo ya nikleyeri.

Iyi mvururu ikomeje gutuma ibiciro bya peteroli bizamuka ku rwego rwo hejuru, bikagira ingaruka ku bihugu byinshi ku isi. Impuguke zivuga ko gukomeza gufungwa kw'inzira ya Hormuz bishobora guteza ihungabana rikomeye ry'ubukungu ku rwego mpuzamahanga.

Nubwo hari agahenge kariho, amagambo akakaye aturuka ku mpande zombi agaragaza ko intambara ishobora kongera kubura umwanya uwo ari wo wose.

Mali: Guverinoma yemeje ko Minisitiri w'Ingabo yishwe n'inyeshyamba

Mahame — 2026-04-27T05:17:53Z

Igisirikare cya Mali kivuga ko kibabajwe n'urupfu rubi rwa Lt.Gen Sadio CAMARA wari Minisitiri w'Ingabo n'Inkeragutabara.

Ku wa Gatandatu tariki 25 Mata, 2026, igisirikare cya Mali kivuga ko mu gitondo imodoka irimo ibisasu itwawe n'umwiyahuzi yagabye igitero ku rugo rwa Minisitiri ahangana na bo, ariko aza gukomereka ajyanwa kwa muganga nibwo ngo yaje gupfa.

Abandi bapfuye ni abantu bari mu rugo rwa Minisitiri
n'abari mu musigi na wo wagabweho igitero.

Itangazo ry'igisirikare rivuga ko Gen Assimi Goita
Uyoboye Leta y'inzibacyuho nyuma yo guhirika
Ubutegetsi, Guverinoma ayoboye n'abaturage ba Mali
bifatanyije mu gahinda n'umuryango wa Minisitiri.

Leta ya Mali kandi yanihanganishije abantu babuze
ababo mu gitero cy'inyeshyamba cyo ku wa Gatandatu
baba abasivile n'abasirikare cyahitanye.

Kugeza ubu ntiharatangazwa imibare y'abapfuye ariko
ku mbuga nkoranyambaga byagaragaye ko kiriya
gitero cyaguyemo abantu benshi ku mpande zombi.

Lieutenant General Sadio CAMARA yavutse muri Kanama 1979, mu mujyi wa KATI ni naho yiciwe tariki 26 Mata, 2026 mu gitero gikomeye cy'inyeshyamba.

Umuriro w'ibisasu rutura ushobora kongera kwaka hagati ya Iran n'Amerika

Mahame — 2026-04-21T15:43:29Z

Ikinyamakuru Aljazeera cyatangaje ko Iran yavuze ko itazigera yemera kuganirira mu gicucu cy'iterabwoba nubwo agahenge hagati y'impande zombi kumvikanweho biteganyijwe ko kazarangira ejo ku wa Gatatu , tariki ya 22 Mata.

Perezida Trump yavuze ko bishoboka ko hatazongerwa iminsi y'agahenge nubwo muri Pakistan hakomeje kumanikwa ibyapa bigaragaza ko ibihugu byombi bigiye gusubira mu biganiro by'amahoro.

Ikinyamakuru cya Leta ya Iran, IRNA cyatangaje ko Amerika na Isiraheli bagabye ibitero ku misigiti, inzu ndangamateka n'iz'umuco ziri hirya no hino mu gihugu, kandi ibyo bigaragaza ko bafite umugambi mubisha bari gutegura.

Ni mu gihe Perezida w'u Bushinwa Xi Jinping yavuze ko imigendekere isanzwe y'ubwikorezi mu nzira ya Hormuz igomba gukomeza nubwo impande zihanganye mu ntambara zitaragera ku masezerano y'amahoro.

Iran yatangaje ko yafunguye Inkomane ya Hormuz ku mato y'ubucuruzi

Mahame — 2026-04-17T15:53:23Z

Iri tangazo rifatwa nk'intambwe ikomeye mu kugabanya ubushyamirane bwari bumaze igihe mu karere k'Uburasirazuba bwo Hagati, aho iyi nkomane ifatwa nk'ingenzi cyane ku bucuruzi mpuzamahanga, cyane cyane mu bijyanye na peteroli.

Minisitiri w'Ububanyi n'Amahanga wa Iran yavuze ko iyi nzira yo mu nkomane ya Hormuz “ifunguye burundu” ku mato y'ubucuruzi mu gihe cyose agahenge kazaba kagikomeje, bigamije korohereza ibihugu kongera gusubukura ubucuruzi bwabyo bwari bwarahungabanye.

Nyuma y'iri tangazo, ibiciro bya peteroli ku masoko mpuzamahanga byahise bigabanuka ku kigero kirenga 10%, ibintu byagaragaje icyizere cy'abashoramari ku kugaruka k'umutekano muri aka karere, nk'uko Reuters ibitangaza.

Nubwo Inkomane yafunguwe, Iran yasabye ko amato yose ashaka kuwunyuramo abanza kubimenyesha no kubihabwa uburenganzira n'inzego zayo zishinzwe umutekano, mu rwego rwo gukomeza kugenzura uko ukoreshwa no kwirinda icyahungabanya agahenge kariho.

Ku rundi ruhande, Leta Zunze Ubumwe za Amerika iracyakomeje ingamba zo kugenzura ibikorwa byo mu nyanja ku byambu bya Iran, igaragaza ko nubwo hari intambwe imaze guterwa, ibiganiro byo gushaka amahoro arambye bitararangira.

Abasesenguzi mu bya politiki n'ubukungu bagaragaza ko nubwo ifungurwa rya Hormuz ari inkuru nziza ku Isi, hakiri impungenge ku mutekano w'inkomane ya Hormuz, cyane cyane ku bijyanye n'ibishobora kuba bikiri mu mazi byateza impanuka, ndetse n'amabwiriza mashya ashobora gutuma amwe mu mato akomeza kugira ubwoba bwo kuwunyuramo.

Iyi ntambara yatangiye mu mpera za Gashyantare 2026 imaze guteza igihombo gikomeye ku bukungu bw'Isi, cyane cyane mu bijyanye n'ingufu, aho ifungwa rya Hormuz ryari ryahungabanije itangwa rya peteroli ku rwego mpuzamahanga.

Nubwo ibi byemezo bishya bitanga icyizere cy'uko ibintu bishobora kugenda neza, amahoro arambye azashingira ku biganiro bikomeje hagati y'impande zombi, n'ubushake bwo kugera ku masezerano arengera inyungu za buri ruhande.

Hari impungenge ko intambara Iran ihanganyemo na Amerika ifatanyije na Israel itazarangira vuba

Mahame — 2026-04-09T10:40:12Z

Ibitangazamakuru birimo The Washington Post na Reuters byagaragaje ko aka gahenge ari ak'igihe gito kandi katumvikanwaho neza n'impande zose, cyane cyane ku bibazo by'ingenzi birimo gahunda ya Iran ya nikleyeri, imikoreshereze y'inzira ya Hormuz ndetse n'aho ayo masezerano agomba kubahirizwa.

Abasesenguzi mpuzamahanga bagaragaza ko kuba hari ukutumvikana kuri izi ngingo, bishobora gutuma ibiganiro by'amahoro bidatanga umusaruro wihuse, bityo intambara igakomeza.

Nubwo hatangajwe agahenge, ibikorwa bya gisirikare ntibyahagaze burundu kuko Israel yakomeje ibitero muri Libani ivuga ko bidakubiye mu masezerano, mu gihe Iran na yo ikomeje kugaragaza ko ishobora gusubiza mu buryo bukomeye mu gihe yakomeza kugabwaho ibitero.

Ibi byatumye aka gahenge gafatwa nk'akajegajega gashobora gusenyuka igihe icyo ari cyo cyose.

Amagambo akomeye akomeje gutangwa n'impande zihanganye na yo akomeza kugaragaza ko amahoro arambye akiri kure.

Ubuyobozi bwa Amerika bwaburiye Iran ko bushobora kongera kugaba ibitero bikomeye mu gihe itubahirije ibyo yemeye, mu gihe Iran na yo igaragaza ko yiteguye kwirwanaho no gusubiza mu gihe yakomeza kugabwaho ibitero.

Israel yo ivuga ko ifite ubushobozi bwo gusubukura intambara igihe icyo ari cyo cyose, igaragaza ko aka gahenge atari iherezo ry'iyi ntambara.

Nubwo hategerejwe ibiganiro bizabera muri Pakistan, hari inzitizi zikomeye zirimo kutizerana hagati y'impande zombi, inyungu zitandukanye za politiki n'umutekano, ndetse n'ibitekerezo bitandukanye ku buryo ikibazo cyakemurwa.

Abasesenguzi bagaragaza ko nubwo aka gahenge gashobora kugabanya imirwano by'igihe gito, kadahagije ngo gatange igisubizo kirambye.

Muri rusange, nubwo hari icyizere cy'agateganyo cyatewe n'agahenge, amakuru aturuka mu bitangazamakuru mpuzamahanga agaragaza ko hakiri impungenge zikomeye ko intambara mu burasirazuba bwo hagati itazarangira vuba, bitewe n'uko impande zose zikomeje kwitegura gukomeza imirwano mu gihe ibiganiro byaba bidatanze umusaruro.

Perezida wa Tanzania Samia Suluhu yasabye abayobozi kugenda muri bisi

Mahame — 2026-04-09T10:16:35Z

Ni icyemezo Perezida Suluhu yatangaje ku wa Gatatu tariki 8 Mata 2026. Yasabye abandi bayobozi bakuru kugenda muri bisi imwe, igihe bagiye muri gahunda z'akazi zitandukanye.

Yakomeje avuga ko na we yafashe icyemezo cyo kugabanya umubare w'imodoka zimuherekeza, asigaza iy'abarinzi be, iya polisi ndetse n'ishobora gutanga ubufasha igihe iyo arimo igize ikibazo.

Ati: “Kuva ubu ibi bizajya byubahirizwa aho ngiye, abayobozi bose bazajya bagenda muri bisi imwe, mu kugabanya ingano y'ibikomoka kuri peteroli bikoreshwa. Muri Guverinoma ikoreshwa ry'ibikomoka kuri peteroli riri hejuru kubera imodoka nyinshi zikora ingendo mu buryo buhoraho, ndabasaba gutangira kugabanya ingano y'iyo mukoresha.”

Perezida Suluhu yafashe iki cyemezo mu gihe Isi ikomeje guhangana n'ibura ry'ibikomoka kuri peteroli ryatewe n'intambara ya Iran na Leta Zunze Ubumwe za Amerika ifatanyije na Israel.

Iyi ntambara Iran yagabweho yatumye ifata icyemezo cyo gufunga inzira ya Hormuz inyuzwamo 20% by'ibikomoka kuri peteroli bicuruzwa ku Isi.

Ibitero bya Iran birakomeje: Yarashe ku bwato bwuzuye peteroli bwari ku nkengero za Dubai

Mahame — 2026-03-31T08:54:27Z

Ubu bwato bivugwa ko bwari butwaye peteroli ifite agaciro miliyoni ebyiri z'amadolari bwafashwe n'inkongi nyuma yo kuraswaho na drone, ibintu byateje impungenge zikomeye ku mutekano w'akarere ndetse no ku bucuruzi mpuzamahanga bwa peteroli.

Nubwo iyi nkongi yaje kuzimwa, igitero cyagaragaje ko Iran ishobora kugera ku bikorwa bikomeye byo mu nyanja, cyane cyane ahanyura ibikomoka kuri peteroli bijya ku masoko mpuzamahanga.

Iki gikorwa kibaye mu gihe Iran ivuga ko iri kwihorera ku bitero yagabweho na Amerika na Israel, byatangiye mu mpera za Gashyantare 2026, aho ibyo bihugu byibasiye ibikorwaremezo bya gisirikare n'ingufu za Iran.

Ibitero bya Iran ntibyagarukiye kuri ubu bwato gusa, kuko yakomeje no kurasa missiles na drones mu bice bitandukanye byo mu karere, harimo no mu bihugu nka Saudi Arabia na Bahrain, bikomeza kongera umutekano muke.

Ibi bikorwa byatumye ibiciro bya peteroli ku isoko mpuzamahanga bizamuka cyane, bitewe n'uko inzira ya Strait of Hormuz, inyuramo igice kinini cya peteroli y'isi, ikomeje gufungwa cyangwa kugenzurwa bikomeye.

Abasesenguzi bavuga ko kuba Iran ishobora kwibasira ubwato bunini gutya ari ikimenyetso cy'uko iyi ntambara ishobora gukomeza gukaza umurego, igashyira igitutu gikomeye ku bukungu bw'isi ndetse n'umutekano wo mu nyanja.

Icyakora, nubwo hari ibiganiro by'amahoro biri kugeragezwa, ibikorwa bya gisirikare biracyiyongera ku mpande zombi, bigatuma ejo hazaza h'iyi ntambara hakomeza kuba hakomeye.

Iran ikomeje kwihorera nta bwoba bw'igitutu cya Amerika

Mahame — 2026-03-22T15:22:53Z

Ibi bije mu gihe Perezida wa Amerika, Donald Trump, yahaye Iran ultimatum y'amasaha 48 ngo ibe yafunguye inzira ya Hormuz, ayitera ubwoba ko ishobora gusenya ibikorwa remezo by'ingufu byayo birimo amashanyarazi na peteroli.

Nubwo Amerika ikomeje gushyira igitutu gikomeye kuri Iran, ubuyobozi bwayo bwatangaje ko budateze kunama imbere y'igitutu cya Amerika na Israel, ahubwo buzakomeza kurwanira ubusugire bwabwo, bushimangira ko guhagarika intambara bidashoboka mu gihe ibitero bikiyigabaho bukimeje.

Iran yakomeje kugaba ibitero bya misile na drones ku nyungu za Amerika na Israel, ndetse no ku bikorwa remezo by'ingufu mu karere, nk'uburyo bwo kwihimura ku bitero byibasiye igihugu cyayo. Ibi bitero byiyongereye cyane nyuma y'uko Israel igabye ibitero bikomeye ku bikorwa by'ingufu bya Iran, birimo n'ahatunganyirizwa gaz.

Iran yanaburiye Amerika ko iramutse ikomeje kwibasira ibikorwa byayo by'ingufu, nayo izasubiza yibasira inyungu za Amerika n'abafatanyabikorwa bayo mu karere, ibintu byatumye impungenge z'intambara ishobora kwaguka zirushaho kwiyongera.

Ikindi kigaragaza ko Iran idatewe ubwoba n'igitutu cya Amerika ni uko yakomeje kugenzura inzira ya Hormuz inyuramo igice kinini cya peteroli icuruzwa ku isi, nubwo Amerika ikomeje kuyishyiraho igitutu ngo ifungurwe.

Iran igaragaza ko yiteguye gukomeza kuyigenzura no kuyikoresha nk'intwaro y'ubukungu mu guhangana n'abayirwanya.

Abasesenguzi mpuzamahanga bagaragaza ko uko Iran ikomeza kwihorera ititaye ku gitutu cya Amerika, ari nako iyi ntambara ishobora kurushaho gukara, igafata indi ntera ishobora kugira ingaruka zikomeye ku bukungu bw'isi, cyane cyane izijyanye n'izamuka ry'ibiciro bya peteroli n'ihungabana ry'ubucuruzi mpuzamahanga.

Mu gihe amahanga akomeje gusaba ko habaho ibiganiro byo guhagarika imirwano, Iran ikomeje kugaragaza ko idashobora gusubira inyuma itarabona ibisubizo ku bitero yagabweho, ibintu bishimangira ko igitutu cya Amerika kidahagije ngo kiyice intege, ahubwo gishobora no gutuma irushaho gukaza ibikorwa byo kwihorera.

DRC/Goma: Igitero cya drone cyahitanye abantu batatu barimo umukozi wa UNICEF

Mahame — 2026-03-11T10:20:09Z

Umuvugizi wa AFC/M23, Lawrence Kanyuka, yavuze ko iki gitero cyahitanye abantu batatu, barimo n'umukozi w'umuryango mpuzamahanga utegamiye kuri Leta wari uri mu bikorwa by'ubutabazi.

Mu butumwa yashyize ku rubuga rwa X nyuma y'iki gitero, Kanyuka yavuze ko mu bapfuye harimo umufaransakazi witwa Carine Buisset wakoreraga UNICEF. Icyakora, uyu muryango wita ku bana ku rwego rw'Isi ntiwigeze wemeza aya makuru kugeza ubu.

Ibitangazamakuru mpuzamahanga birimo BBC byatangaje ko bitarabasha kugenzura mu buryo bwigenga ibyavuzwe n'umutwe wa M23 ku by'iki gitero.

Kugeza ubu, uruhande rw'ingabo za Leta ya Congo, FARDC, ntacyo ruratangaza kuri iki gitero.

Ni igitero cya mbere cyo mu kirere kivuzwe muri uyu mujyi mu mezi menshi ashize, mu gihe Goma imaze hafi umwaka igenzurwa n'umutwe wa M23.

Bimwe mu binyamakuru byo muri Congo byatangaje ko drone yateye agace ka Himbi mu majyaruguru ya Goma, kamwe mu duce tuzwiho guturwamo n'abantu bafite imyanya ikomeye mu gisirikare no muri politiki.

Iki gitero kibaye mu gihe hari gukomeza guterana amagambo hagati y'impande zitandukanye ku ikoreshwa rya drones mu ntambara zo mu Burasirazuba bwa Congo.

Kuri uyu wa Kabiri, igisirikare cya Leta ya Congo cyatangaje ko cyahanuye drones ebyiri cyavuze ko ari iz'ingabo z'u Rwanda, zivuga ko zari zinjiye mu kirere cya Congo mu gace ka Minembwe, mu ntara ya Kivu y'Epfo.

FARDC ivuga ko izo drones zifasha umutwe wa M23 mu bikorwa bya gisirikare, nubwo ingabo z'u Rwanda zitaragira icyo zitangaza kuri ibi birego.

Ibi birego byakurikiye amakuru y'ibitero bya drones byavuzwe ku wa Mbere byagabwe na FARDC ku gace ka Minembwe-centre mu Ntara ya Kivu y'Epfo.

Ikigo gikusanya amakuru ku makimbirane n'intambara, ACLED, giherutse gutangaza ko mu kwezi gushize cyanditse umubare munini w'ibitero byo mu kirere muri Congo kurusha ibindi bihe byabanje.

Ivuga ko FARDC yongereye cyane ibitero byo mu kirere mu duce twa Mwenga na Fizi two muri Kivu y'Epfo ndetse no muri Masisi muri Kivu y'Amajyaruguru.

Ku rundi ruhande, umutwe wa M23 na wo uvugwaho kuba warakoresheje drones zo mu bwoko bwa kamikaze mu kwezi gushize zigaba igitero ku kibuga cy'indege cya Kisangani, aho uyu mutwe uvuga ko ari ho hategurirwa ibitero byo mu kirere bya FARDC.

Ibi byerekana ko ikoreshwa rya drones rikomeje gufata intera mu ntambara yo mu Burasirazuba bwa Congo, ibintu bishobora kurushaho gushyira mu kaga abasivile batuye muri utwo turere.